PENSIOENAKKOORD

DE IMPACT OP JOUW PENSIOEN

Tekst Luuk Obbink Beeld Marijn van der Waa

‘DE VAKBOND HEEFT GEREPAREERD WAT DE OVERHEID HEEFT VERPRUTST’

Na jaren puzzelen en onderhandelen zijn vakbonden, werkgevers en de overheid het eens geworden over een nieuw pensioenstelsel. Goed nieuws voor wie een pensioen opbouwt, maar ook voor gepensioneerden: er komt weer zicht op indexatie. Oud-FNV-bestuurder Anne van Dijk (68) legt de impact van het pensioenakkoord op onze pensioenen uit.

Het pensioenstelsel was aan een grondige herziening toe, omdat het te weinig garanties bood dat gepensioneerden nu en in de toekomst konden rekenen op een goed pensioen. Mensen worden steeds ouder en hebben dus langer recht op pensioen en de rente is al jaren historisch laag, wat het voor pensioenfondsen lastiger maakt om aan verplichtingen te voldoen.

RENDEMENT

Belangrijkste kenmerk van het nieuwe stelsel is dat de hoogte van de pensioenuitkering voortaan mede is gebaseerd op het rendement dat het pensioenfonds weet te behalen en niet meer op de al jaren lage rekenrente. De verwachting is dat dit gunstig uitpakt. Ook is overeengekomen dat de AOW-leeftijd minder snel stijgt dan het kabinet zich had voorgenomen. ‘Eigenlijk heeft de vakbond gerepareerd wat de overheid met allerlei maatregelen heeft lopen verprutsen’, luidt de samenvatting van Anne van Dijk. Als bestuurder beet hij zich talloze keren vast in pensioendossiers en nu hij zelf sinds twee jaar is gepensioneerd, timmert hij als kaderlid weer hard aan de weg, ook in de pensioendiscussie.

WAT BETEKENT HET AKKOORD VOOR GEPENSIONEERDEN?

Vooral voor mensen die dit jaar de AOW-leeftijd hebben bereikt heeft het akkoord een belangrijk en direct merkbaar voordeel: zij konden vier maanden eerder stoppen met werken. De bevriezing van de AOW-leeftijd op 66 jaar en vier maanden is namelijk onmiddellijk ingegaan. Maar ook voor mensen die al wat langer met pensioen zijn, biedt het akkoord voordelen. Zij lopen al jaren hun indexatie mis, waardoor hun feitelijk te besteden inkomen elk jaar een beetje daalt, omdat alles duurder wordt. Zolang de rente zo laag is als de afgelopen jaren, blijft het voor pensioenfondsen niet haalbaar om de uitkeringen aan te passen aan de inflatie. Sterker: zelfs kortingen liggen op de loer. En er is geen enkele aanwijzing dat de rente op afzienbare termijn weer gaat stijgen. Dus in het huidige pensioenstelsel blijft indexatie verre toekomstmuziek. Met het afsluiten van het pensioenakkoord verandert dit niet onmiddellijk, al is het maar omdat de pensioenfondsen tot 2026 de tijd hebben om hun systemen aan te passen om uitvoering te geven aan het vernieuwde stelsel. Maar vanaf dan zijn de beleggingsresultaten van de fondsen medebepalend voor de vraag of indexatie mogelijk is en niet meer de historische lage rekenrente. En dat is gunstig, stelt Van Dijk: ‘Ga maar na: het vermogen van de pensioenfondsen is de afgelopen tien jaar verdubbeld. Het staat immers niet op de bank, maar het wordt belegd. Met deze maatregel ontstaat er zicht op indexatie.’

ZIJN KORTINGEN VAN DE BAAN?

Nee, helaas niet. Kortingen komen in beeld als de dekkingsgraad te laag is, dat wil zeggen: de mate waarin pensioenfondsen volgens de huidige regels in staat zijn om aan hun verplichtingen te voldoen. Die dekkingsgraad is vastgesteld op 104,5 procent, maar in het kader van de onderhandelingen heeft minister Koolmees deze voor dit jaar en voor 2021 verlaagd naar 90 procent. Het risico op kortingen is op dit moment dus fors lager en er wordt ook minder gekort, maar in de jaren 2022 tot en met 2025 kan het dus weer spannend worden. Inzet van de FNV is dat die kortingen worden uitgesloten. Ofwel door de dekkingsgraad voor die jaren ook op 90 procent vast te stellen, ofwel door vervroegd afscheid te nemen van de rekenrente en uitkeringen dus eerder te baseren op beleggingsresultaten. Als het aan Van Dijk ligt, springt de overheid hier bij. ‘Als je ziet hoeveel miljarden er van de plank zijn getrokken om de coronacrisis te bestrijden, is dat helemaal geen raar idee.’

WORDT DE KOOPKRACHT HERSTELD?

Zoals gezegd: doordat er jaren geen indexatie heeft plaatsgevonden, zijn gepensioneerden er elk jaar iets op achteruitgegaan, bij veel pensioenfondsen al twaalf jaar. In het huidige stelsel kan er sprake zijn van een inhaalslag als de dekkingsgraad boven de 125 procent komt, maar met de huidige rekenrente is die kans zo goed als nul. Vanaf 2026 worden de beursrendementen medebepalend voor de hoogte van het pensioen. Het is niet helemaal uit te sluiten dat het zo goed gaat dat er ruimte is om koopkracht te herstellen. ‘Maar ik zou er niet op rekenen, want dan moet het echt wel heel erg goed gaan’, waarschuwt Van Dijk. ‘De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat gepensioneerden eerder kortingen te vrezen hebben, want de rekenrente blijft tot 2026 het uitgangspunt. Maar zonder akkoord hadden we dit jaar en volgend jaar nog hogere kortingen gehad.’

HEEFT DE CORONACRISIS INVLOED OP HET PENSIOEN?

De coronacrisis zorgt voor een forse dip in de economie, die ook z’n weerslag zal hebben op de resultaten op de beurs. Dat heeft gevolgen voor de dekkingsgraad, dus in de huidige situatie leidt de crisis tot een grotere kans dat er kortingen nodig zijn, zeker als van 2021 tot 2026 weer een dekkingsgraad van 104,5 procent wordt vereist. Ook daarna zijn tegenvallers op de beurs als gevolg van een crisis zoals corona geen goed nieuws voor de gepensioneerden. Maar er is wel voorzien in een systeem waarbij minnen op de beurs tegen de plussen worden weggestreept, zodat pieken en dalen worden gedempt. ‘De pensioenuitkeringen worden niet gebaseerd op dagkoersen, want dan zou je moeten korten als het even tegenzit’, legt Van Dijk uit. ‘De ervaring leert dat er meer plussen dan minnen zijn, zodat het vermogen van het pensioenfonds een stabiel stijgende lijn vertoont, net als in de afgelopen tien jaar. Dat is de beste garantie voor een goed pensioen.’

Kijk voor veel meer informatie over het pensioenakkoord op deze site

HET VERMOGEN VAN PENSIOENFONDSEN ZAL EEN STABIEL STIJGENDE LIJN TONEN

Deel deze pagina