SENIOREN

Gepensioneerd in Ghana

WERKEN TOT JE NEERVALT

Tekst Astrid van Unen Beeld Shutterstock

DE MEESTE GHANEZEN HALEN HUN PENSIOEN NIET

Hoe leven gepensioneerden in andere landen? In dit nummer van FNV Magazine Senioren: Ghana, waar de gemiddelde levensverwachting lager ligt dan de pensioengerechtigde leeftijd.

In Ghana is de levensverwachting voor mannen gemiddeld ruim 55 jaar en voor vrouwen 57 jaar. Een werkende mag dus van geluk spreken als hij of zij de Ghanese pensioengerechtigde leeftijd van zestig jaar haalt. Wie die leeftijd wel bereikt, krijgt alleen een pensioenuitkering als de persoon in vaste dienst heeft gewerkt.

ZELDZAAM

Maar vaste contracten zijn in het Afrikaanse land zeldzaam. De meeste mensen werken zonder contract in de informele economie, als bijvoorbeeld straatverkoper, vuilnisophaler of bouwvakker. En dat is een groot probleem voor het pensioen. Ze verdienen zo weinig dat er amper geld overblijft om te sparen voor later.

MINI-ECONOMIE

De meeste senioren in Ghana zijn dan ook afhankelijk van hun partner, familie en buurtgenoten. Eigenlijk is een Ghanese familie een mini-economie op zich. Ouders met veel kinderen hebben het iets beter dan ouders met weinig of geen nageslacht, want de kinderen brengen gezamenlijk de kosten op voor voeding, onderdak en zorg.

Wie in een dorp woont en erg ziek wordt, moet het ergste vrezen. Meestal is er in de directe omgeving geen ziekenhuis en ambulances ontbreken. Verzorgingstehuizen of aanleun­woningen kennen ze niet in Ghana. Alleen gepensioneerde politieagenten en militairen hebben ontmoetingscentra, waar ze hun middagen kunnen slijten.

MET LIEFDE

Kinderloze senioren krijgen hulp van andere familie, bijvoorbeeld van neven en nichten. Dat doen ze met liefde. Een Ghanese vakbondsman vertelt: ‘Mijn tante en oom investeerden in mijn leven en mijn studie toen ik klein was. Je kunt het een sociale investering noemen. Ze brachten me naar school en vingen me op uit school als er niemand thuis was. Ik at ook vaak bij hen. Dus het is vanzelfsprekend dat ik nu wat terug doe. Maar ja, de zorg voor ouderen legt wel veel druk op ons.’

CACAO

Een van de belangrijkste exportproducten van Ghana is cacao, dat voor een groot deel in Nederland terechtkomt. De cacao wordt geteeld door vele cacaoboeren, die ook tot de informele economie van Ghana behoren. De omstandigheden waaronder zij werken is slecht. Oudere boeren werken door tot ze er letterlijk bij neervallen, net als veel anderen zonder pensioenopbouw.

Daarom hebben de Ghanese vakbonden lang gelobbyd voor een vrijwillig pensioen­spaar­systeem voor informeel werkenden, dat gebaseerd is op solidariteit. Sinds 2010 bestaat zo’n fonds, maar dit vrijwillige pensioenfonds is nog weinig bekend.

PENSIOENSPAREN

De overheid voert nu onderwijs- en bewustzijnscampagnes in om de noodzaak voor het sparen voor een pensioen te promoten. De vakbonden helpen mee in deze overheidscampagne. Ze organiseren bijeenkomsten om de leden direct te informeren. De overheid heeft bedrijven opgeroepen mee te helpen in het creëren van dit pensioenfonds, want ook zij hebben baat bij de diensten en producten van informeel werkenden. Met dank aan Andrews Togoe

FAMILIE EN BUREN ZORGEN VOOR SENIOREN

Deel deze pagina