DE SAMENLEVING

‘WE MOETEN NAAR EEN EERLIJKER NEDERLAND’

‘Bedrijven profiteren het meest’

Tekst Jan Bos Illustratie Xf&M Beeld De Beeldredaktie/Henriette Guest/Reyer Boxem/Ed van Rijswijk

€ 81,5 miljard bedroeg de winst van de Nederlandse bedrijven in kwartaal 1 van 2022. Dat is €13,7 miljard meer dan vorig jaar.

Bron: Kerngegevens CBS 24 juni 2022

278.000 huishoudens hebben een vermogen van € 1 miljoen of meer. Sinds 2014 komen er ieder jaar duizenden miljonairs bij.

Bron: Miljonairshuishoudens 2020, CBS

1,2 miljoen huishoudens komen dit jaar in grote financiële problemen als de energieprijzen niet dalen.

Bron: Stresstest kosten levensonderhoud, Centraal Planbureau juni 2022

€ 288,1 miljard is tussen 2000 en 2020 uitgekeerd aan de aandeelhouders van 51 door SOMO onderzochte bedrijven, dat is ruim € 14 miljard per jaar.

Bron: ‘Aandeelhouders eerst’, onderzoekrapport SOMO in opdracht van de FNV, mei 2022.

3 procent bedraagt de gemiddelde loonstijging in de cao’s die dit jaar tot begin juni zijn afgesloten. Daar tegenover staat een inflatie van tegen de 10 procent.

Bron: Nieuwsbericht NOS 8 juni 2022

Nederland telt dit jaar meer miljonairs dan vorig jaar. Maar het aantal huishoudens dat in armoede leeft, stijgt nog veel harder. De FNV bindt de strijd aan tegen de ongelijke verdeling van de welvaart. ‘Er is geld zat, de winsten rijzen de pan uit, laten we die gewoon eerlijk verdelen.’

De ongelijkheid in Nederland is zo groot dat zelfs Mark Rutte ervan schrikt. ‘Hoe kan dat nou?’ reageerde de premier toen hij begin juli het rapport van zijn eigen ministeries onder ogen kreeg waaruit blijkt dat 1 procent van de Nederlanders maar liefst 26 procent van het vermogen bezit, terwijl een kwart van de huishoudens met schulden tobt. Rutte gedraagt zich daarmee als de pyromaan die verbaasd is dat de boel in de fik staat, vindt FNV-bestuurder Petra Bolster. ‘Die ongelijkheid is het gevolg van jarenlang neo-liberaal beleid’, stelt ze. ‘De kabinetten-Rutte hebben bewust politieke keuzes gemaakt die ongelijkheid in de hand werken, bijvoorbeeld door de winstbelasting te verlagen en werk veel hoger te belasten dan vermogen. Daardoor zitten we nu met die enorme ongelijkheid.’

Meer-meer-meer

Bolster coördineert als lid van het Dagelijks Bestuur de activiteiten van de FNV om die scheefgroei recht te trekken. Om haar argumenten kracht bij te zetten heeft ze verschillende onderzoeken in gang gezet die de oorzaken van de groeiende ongelijkheid haarscherp in kaart brengen. Zo is in opdracht van de FNV door de onafhankelijke Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) onderzocht waar beursgenoteerde bedrijven hun geld aan uitgeven. “Aandeelhouders eerst”, luidt de titel van het rapport dat in mei verscheen en daar is eigenlijk alles al mee gezegd: op lonen wordt beknibbeld om aan de aandeelhouders een zo hoog mogelijk dividend uit te kunnen keren.

‘Dat vermoedden we al wel’, reageert Bolster, ‘maar dat het zo erg was, daar stond ik toch wel van te kijken. In twintig jaar is de uitkering aan aandeelhouders met maar liefst 500 procent gestegen. Om de aandeelhouders tevreden te houden, sluiten bedrijven leningen af met de eigen onderneming als onderpand en wordt op alle andere uitgaven bezuinigd. Toeleveranciers zijn daarvan de dupe en komen vervolgens ook in de problemen. Alles is gericht op meer-meer-meer en zo snel mogelijk cashen, dat loopt natuurlijk een keer verkeerd af, bedrijven zijn echt heel dom bezig. Ze stellen hun voortbestaan in de waagschaal en daarmee ook de werkgelegenheid van hun personeel.’

Recessie

De uitkomsten van het SOMO-onderzoek maken duidelijk dat de multinationals een doodlopende weg zijn ingeslagen. Een economische recessie ligt op de loer, waarschuwt Bolster. ‘Bedrijven zijn alleen maar bezig met zoveel mogelijk winst maken en de overheid ondersteunt dat op alle mogelijke manieren. Als de rente stijgt komen veel bedrijven in de problemen en kan de boel als een kaartenhuis instorten. Bij veel bedrijven begint het nu al te piepen en te kraken, omdat ze niet investeren in onderhoud en innovatie. Straks gaat het echt mis en houden ze hun hand op bij de overheid en kunnen we met z’n allen de rekening van hun wanbeleid betalen. Dat mag niet gebeuren.’

Marktdenken

Bolster heeft er al twee decennia als vakbondsbestuurder opzitten, eerst in de sector Metaal & Electro en sinds vorig jaar als lid van het Dagelijks Bestuur. Met pijn in het hart zag ze in al die jaren het marktdenken steeds dominanter worden. ‘Alles en iedereen is gericht op het maken van winst. Wat wordt vergeten is dat je zonder personeel überhaupt geen winst maakt, maar er wordt niet geïnvesteerd in de werknemers. Ze worden afgescheept met een steeds kleiner deel van de welvaart, terwijl zij juist die welvaart tot stand hebben gebracht.’

Bolster wijst daarbij op onderzoek van de FNV naar de ontwikkeling van de Arbeidsinkomensquote (AIQ) dat ondubbelzinnig aantoont dat bedrijven een steeds groter deel van de welvaartstaart naar zich toetrekken. ‘Van alles wat we met z’n allen in Nederland verdienen gaat steeds minder naar de werknemers en de bodem is nog niet in zicht. De winst van Shell is bijvoorbeeld verdriedubbeld, de energieprijzen stijgen maar door omdat Shell met minder geen genoegen wil nemen. Ondertussen komen de lonen er bekaaid af.’

Tegenmacht

Om een recessie te voorkomen en de scheefgroei recht te trekken moet er snel worden ingegrepen, betoogt Bolster. De oplossing is volgens haar eenvoudig: een eerlijker verdeling zou weer de norm moeten worden. ‘Er is geld zat, de welvaart groeit en de winsten rijzen de pan uit, laten we die gewoon eerlijk verdelen. Dat kan gemakkelijk door de lonen te verhogen en de winsten zwaarder te belasten. Om te beginnen moet het minimumloon naar 14 euro, dan gaan ook de uitkeringen omhoog. En als de winstbelasting omhoog gaat, komt er meer in de schatkist en is er geld beschikbaar om in onderwijs en zorg te investeren. Daar hebben we allemaal profijt van.’

Aan de FNV ligt het niet, de bond zet alles op alles om het tij te keren en vindt steeds meer medestanders aan haar zijde. ‘Iedereen ziet dat het zo niet langer kan’, meent Bolster. ‘Ook het CPB staat aan onze kant en zelfs de Nederlandse Bank pleit voor loonsverhoging. Maar in plaats van eerlijke keuzes te maken, komt het kabinet met een lapmiddel als een aparte minister voor Armoede. En dat in een rijk land als Nederland, dat is toch om je rot te schamen. Als de bedrijven en de politiek de knop niet willen omzetten, zal de FNV daar wel voor zorgen. De komende tijd organiseren we bijeenkomsten in het land om onze leden te mobiliseren. We moeten een tegenmacht vormen die ervoor zorgt dat er nu snel wat verandert. We moeten naar een eerlijker Nederland, dat zijn we aan de komende generaties verplicht.’

‘ALLES IS GERICHT OP MEER-MEER-MEER, BEDRIJVEN ZIJN ECHT HEEL DOM BEZIG’

INITIATIEVEN FNV

  • Lonen omhoog en een hogere winst- en vermogensbelasting, dat zijn de belangrijkste speerpunten van de FNV. De bond lobbyt bij de politiek en voert regelmatig actie in Den Haag.
  • Sta op voor 14! Op zaterdag 17 september demonstreert de bond onder dat motto voor een hoger minimumloon in Den Haag.
  • Online is een petitie gestart voor een eerlijker winstbelasting: ‘Zet recht wat scheef is’.
  • Overal in het land organiseert de FNV spreekuren om mensen te helpen bij het aanvragen van de energietoeslag.

‘Als het minimumloon naar 14 euro zou gaan, zou dat heel veel schelen’

Richard Huijsing Medewerker PostNL

‘Per maand verdien ik zo’n 1300 euro en de huur is 700 euro, dus het is sappelen om rond te kunnen komen. Zeker met die hoge inflatie. Al tien jaar werk ik via uitzendbureau Young Capital in een sorteercentrum van PostNL. Ik wil niets liever dan een vast dienstverband, maar daar beginnen ze niet aan. Zowel Young Capital als PostNL heeft afgelopen jaar flinke winst gemaakt. Daarvoor loop ik het vuur uit m’n schoenen, de grote bazen vullen hun zakken en ik word afgescheept met 11,25 per uur, dat is een paar centen meer dan het minimumloon. Dat voelt heel oneerlijk. Ik moet ieder dubbeltje omdraaien en loop alle supermarkten af op zoek naar aanbiedingen. Als het minimumloon naar 14 euro zou gaan, zou dat heel veel schelen, het is goed dat de FNV daar actie voor voert. Als het lukt is het eerste wat ik doe een nieuwe fiets kopen, ik rijd al jaren op een oud barrel naar m’n werk.’

‘Van armoede is een bloeiende industrie gemaakt’

Linda Arends Kaderlid FNV en werkzoekend

‘Ik heb geen inkomen, mijn ouders geven me financiële ondersteuning. Ik had een goede baan als secretaresse, maar ik kreeg te maken met grensoverschrijdend gedrag van mijn leidinggevende. Arbeidsongeschiktheid dreigde, maar ik ging weg en kwam in de WW terecht. Daarna kreeg ik geen bijstand, want ik heb een eigen huis. Dat geldt als vermogen en dat moet je eerst opeten, voordat je aanspraak kan maken op bijstand. Als ik mijn huis verkoop, sta ik op straat. Het spaargeld van mijn ouders raakt bijna op, dus straks heb ik niks meer. “Als je in armoede leeft is dat je eigen schuld. Er is werk zat, je moet gewoon harder werken”, zo redeneert men. Maar dat zijn mensen die zelf nooit armoede hebben ervaren, terwijl het iedereen kan overkomen. Heel veel mensen verdienen grof geld aan allerlei armoedeprojecten. Het is een bloeiende industrie. Het Rijk doet heel weinig. Er verandert pas iets als er veel meer sociale onrust ontstaat.’

‘De winst gaat vooral naar de aandeelhouders’

Rob Hekkers Lid Ledenparlement en magazijnmedewerker Albert Heijn

‘Een tijdje terug was ik bij een aandeelhoudersvergadering, om eens te kijken hoe het daar toegaat. Daar werden video’s vertoond om te laten zien hoe tevreden de medewerkers wel niet zijn. Maar we krijgen geen loon naar werken. Door corona hadden we het extra druk en als je je even niet goed voelde, werd er gezegd: “Kom toch maar werken”. Er worden gigantische winsten gemaakt, maar wij zien daar niks van terug. De FNV vroeg een loonsverhoging van 5 procent voor dit jaar, maar we kregen maar de helft. Ze zeggen dat ze door corona het geld nodig hebben om te investeren in veiligheid en gezondheid, maar dat is een smoesje. De winst gaat vooral naar de aandeelhouders, daar werken wij het hele jaar hartstikke hard voor. We krijgen niet eens een extraatje, terwijl ze ons makkelijk een eenmalige uitkering van honderd euro zouden kunnen geven. Als het heel heet is, krijg je een ijsje. Meer kan er niet vanaf.’

Deel deze pagina