AOW

‘TE GEK VOOR WOORDEN’

AOW-tekort voor honderdduizenden senioren

Tekst Luuk Obbink Beeld Marijn van der Waa

SURINAAMSE NEDERLANDERS EISEN VOLLEDIGE AOW

Een groeiende groep senioren ontvangt geen volledige AOW, omdat zij een deel van hun leven in het buitenland woonden. Zoals Surinaamse Nederlanders, die geboren zijn in het koninkrijk, maar toch worden gekort. ‘Ik ben Nederlander en heb altijd keihard gewerkt, hoe kan dat nou?’

Marlene Kressenhof (69) kwam in 1975 vanuit Suriname naar Nederland voor een opleiding tot wijkverpleegkundige. Hierna werkte ze bijna veertig jaar in het Leidse ziekenhuis LUMC, tot ze met een regeling vervroegd met pensioen kon. ‘Ik liet uitrekenen wat ik zou krijgen als ik zou stoppen met werken. Toen bleek dat mijn jaren in Suriname niet meetelden voor de opbouw van mijn AOW. Maar tot 1975 behoorde Suriname gewoon tot het Koninkrijk der Nederlanden. Ik ben dus geboren als Nederlander op Nederlands grondgebied, maar dat telt niet mee voor de AOW. Te gek voor woorden!’

GEDUPEERDEN

Kressenhof is lang niet de enige die in dit schuitje zit. In augustus schreef minister Wouter Koolmees in een brief aan de Tweede Kamer dat 31 duizend senioren die een tijd in Suriname hebben gewoond, minder AOW-rechten hebben. En om het plaatje compleet te maken: ook Nederlanders die een tijd in het buitenland hebben gewoond ontvangen geen volledige AOW. Dat geldt ook voor senioren die na hun vijftiende als gastarbeider naar ons land zijn gekomen. Een gastarbeider die op z’n achttiende naar Nederland kwam, mist al zes procent AOW-opbouw. Het aantal ouderen die met dit zogenoemde AOW-hiaat te maken heeft, is fors. Als alle groepen worden meegerekend, gaat het volgens de brief van Koolmees om 654.200 senioren.

ONEERLIJK

Een van hen is de gepensioneerde man van Jamila Oubagnine (59). Doordat haar echtgenoot op latere leeftijd vanuit Marokko naar Nederland kwam, loopt het huishouden maandelijks een paar honderd euro mis. ‘Dat is het ergste niet, maar het voelt zo oneerlijk’, vertelt Oubagnine. ‘We zijn Nederlands, hebben altijd keihard gewerkt en verlangen naar huis als we op vakantie in Marokko zijn. Waarom worden we niet behandeld als andere Nederlanders?’ Daarom is Oubagnine een van de gezichten van de campagne Voor 14, waarmee de FNV pleit voor een verhoging van minimumuurloon tot 14 euro. Een verhoging van dat loon betekent ook een hogere AOW, omdat ze aan elkaar gekoppeld zijn.

LOBBY

Het AOW-hiaat is de FNV al jaren een doorn in het oog. ‘Na een lange lobby heeft de Tweede Kamer de SER in 2000 om advies gevraagd over deze kwestie’, vertelt Chris Driessen, die ook na zijn pensioen bij de FNV dit dossier als pensioendeskundige volgt. ‘We zagen dit probleem al langer aankomen.’ Het advies om het AOW-hiaat aan te pakken heeft geleid tot de invoering van de AIO, een aanvulling van de AOW tot bijstandsniveau, die echter vele beperkingen kent (zie kader). ‘Verder is er helaas niks met het advies gebeurd’, zegt Driessen.

76 MILJARD

Tot Winston Kout, met steun en medewerking van de FNV, de kwestie in 2018 weer op de politieke agenda wist te krijgen. Kout benadrukte dat mensen die voor 1975 in Suriname woonden in die tijd rijksgenoten waren en dat zij recht hebben op een volledige AOW. Maar dat is volgens Koolmees een onmogelijke opgave: in de wet staat dat je tijdens de opbouwperiode in Nederland moet hebben gewoond. Als je dat loslaat, is het eind zoek, zo beargumenteert de minister. Dan hebben al die 654.200 gepensioneerden opeens recht op een volledige AOW. Dat zou een prijskaartje van 76 miljard euro betekenen.

POLITIEKE WIL

In een debat op 15 oktober van dit jaar bleek echter dat de Tweede Kamer wil dat er een commissie van wijzen komt die gaat onderzoeken wat juridisch de mogelijkheden zijn om het probleem van de gepensioneerde Surinaamse Nederlanders op te lossen. ‘Een goede zaak’, reageert FNV-vicevoorzitter Tuur Elzinga, dossierhouder pensioenen en AOW. ‘Wij hebben ons altijd hard gemaakt voor een grondig onderzoek naar deze ongelijkheid.’ Wel wrang dat Winston Kout het niet heeft mogen meemaken: twee dagen voor het debat overleed hij plotseling. ‘Mijn vader had er vertrouwen in dat het goed zou komen’, zegt zijn zoon Eldridge Kout. ‘Als de politieke wil er is, dan lukt het, zei hij. En die is er nu.’

BRUG TE VER

Met de komst van een commissie gloort er hoop voor senioren die voor 1975 in Suriname woonden, maar voor al die andere medelanders met een verleden buiten Nederland heeft het (nog) geen gevolgen. Een oplossing voor het AOW-tekort van deze groep zou het bekorten van de opbouwperiode tot veertig jaar kunnen zijn, zegt pensioendeskundige Driessen. ‘Dat sluit beter aan op het werkzame leven en er vallen minder mensen tussen wal en schip. Maar we zijn al heel blij dat we bij de laatste wijziging van de AOW voor elkaar hebben gekregen dat de AOW-leeftijd minder snel stijgt. Deze kwestie nu ook meenemen was echt een brug te ver geweest.’ Maar wat de FNV betreft is het laatste woord er nog niet over gezegd.

VEEL SENIOREN ZIJN ONBEKEND MET DE AOW-AANVULLING

HEB JIJ EEN AOW-TEKORT?

Dan kun je een beroep doen op de AIO, die het inkomen aanvult tot bijstandsniveau. Probleem opgelost, zou je denken. Maar deze regeling kent vele beperkingen: wie een partner heeft met een inkomen of een aanvullend pensioen komt niet in aanmerking. Net als de alleenstaande gepensioneerde met meer dan 6.225 euro op de bank. Voor wie een eigen woning met overwaarde heeft, is er een ingewikkelde regeling waarbij de uitkering een renteloze lening wordt. Ook mag de AIO-ontvanger niet langer dan jaarlijks dertien weken in het buitenland zijn. Uit een rapport van de Rekenkamer blijkt dat ongeveer de helft van de mensen met een AOW-hiaat geen aanvulling vanuit de AIO ontvangt. Deels vanwege de beperkingen, maar ook omdat veel mensen niet weten van het bestaan van de AIO.

HULP BIJ AANVRAAG

Op www.svb.nl/nl/aio kun je een AIO-check doen en de aanvulling aanvragen.

Maar je kunt uiteraard ook bij de FNV aankloppen voor advies en het doen van een aanvraag. Daarvoor kun je contact opnemen met het Contactcenter van de FNV: 088 368 0 368 (elke werkdag van 8:30 tot 17:30 bereikbaar).

Deel deze pagina